Historia Baraszewskiej Fabryki Fajansu | Sygnatury

Barasze to jedna z bardziej tajemniczych i zapomnianych polskich fabryk fajansowych a wynika to z ubóstwa ziem, problemów politycznych i braku prowadzenia ksiąg  i dokumentacji produkcyjnej fabryki.  Nie udało nam się znaleźć zdjęć z miasta i  dobrych dokumentacji produktowych a opis jest tylko zarysem Polsko – Ukraińskiej fabryki Fajansu.

Zacznijmy od  1854 r.  kiedy to powstała niewielka fabryka w majątku ziemskim należącym do Aneli Raciborskiej w Baraszach . W wyniku II rozbioru miasto Polski Barasze stały się częścią województwa wołyńskiego, a w 1868 roku stały się ośrodkiem parafialnym.  Początkowo  w fabryce produkowała fajans , a od 1870 r. – niedrogą porcelanę stołową dla mniej zamożnych mieszkańców Królestwa Polskiego.

“Barasze, wś, pow. żytomierski, o 80 w. od Żytomierza, nad Użą, liczy 700 mk., ma kapl. katol. parafii Puliny. W okolicy znajduje się źródło: krynica Mikołaja, któremu lud przypi­suje uzdrawiające skutki. Jest też w okolicy glina porcelanowa.”

W 1878 roku fabryka została zakupiona przez Severina Shilkego , który natychmiast sprzedał ją dla A.L. Gershfelda (А.Л. Гершфелд). Inne źródła podają, że Severin Shilkie był tylko pośrednikiem w sprzedaży fabryki i niemiał on zupełnie pojęcia o produkcji porcelany. Jeszcze inne źródła podają, że A.L. Gershfelda był tylko najemcą fabryki i niewykluczone, że stał się jej pełnym właścicielem w późniejszym czasie.

Źródło: http://eprints.oa.edu.ua

Według historyka Dolinsky’ego pod koniec 1880 roku do fabryki dołączył geniusz ceramiczny modelant z Gorodnicy od razu poprawiając jakość porcelany . W tym okresie w fabryce pracowało około 40 osób. Malarnia stosowała zdobienia w stylu FOLK-ART, przypominające Włocławskie wyroby fajansowe. Przedmioty użytkowe często posiadały tylko małe zdobienia na obrzeżach wyrobów.  W latach 1884-1887 fabryka produkowała rzeczy użytkowe o wartości 15 000 rubli.Liczba pracowników w 1887 roku sięgała 104 pracowników i byli to przeważnie dzieci i kobiety z ubogich rodzin.  Przedsiębiorstwo produkowało kubki, talerze i zastawy stołowe, które trafiły do ​​Kijowa, Żytomierza, Kremenczuka i innych miast. Dzień pracy trwał 14 godzin a płace nie wystarczały na utrzymanie rodziny.

Źródło: https://antikvar.ua

Produkty tego okresu są niezwykle rzadkie i co ciekawe zachowany kubek możemy zobaczyć w Muzeum Narodowe we Lwowie imienia Andrzeja Szeptyckiego.

W 1894 roku fabryka kupiła R.Z. Maksimovic, który prowadził produkcję aż do roku 1900, a wydzierżawił ją dla przedsiębiorców Karanta A. i M. Kushnirs’ka. S (А. Карант i С. Кушнирский) Po dziewięciu latach wynajmu fabryki w Barashi , W 1904 roku fabryka spłonęła, ale szybko została częściowo odbudowana zapewniając ciągłość produkcji.  w 1909 roku Karant i Kushnirsky postanowili otworzyć własną fabrykę fajansu. Nowym  właścicielem fabryki został Nebero, a w dwa lata później przeszła w posiadanie Simonowicza. Dokładna data zamknięcia fabryki jest nieznana a źródła odnoszą się do 1913 roku.

Źródło: https://antikvar.ua

 

Zarys historyczny:

  • Baraszewska Fabryka Porcelany – Aniela Raciborska (1854 – 1878)
  •  –     Baraszewska Fabryka Porcelany – A.L. Gerszfeld (1878 – 1894)
  •  –     Baraszewska Fabryka Fajansu i Porcelany – R. Z. Maksimowicz (1894 – 1900)
  •  –     Baraszewska Fabryka Fajansu i Porcelany – A. Karant i S. Kusznirski (1900  – 1909)
  •  –     Baraszewska Fabryka Fajansu i Porcelany – Nebero (ca. 1909 – 1911)
  •  –     Baraszewska Fabryka Fajansu i Porcelany – Simonowicz (1911 – 1914)

SYGNATURY:

 


Opracowanie: Maciej Janiszewski

Źródła:  http://antikforum.ru/  |  https://barashivska-gromada.gov.ua/  |  Wikipedia |